Mâûn Suresi

- Kur'an'ın 107. suresidir.

- Mekke'de indirilmiştir. Toplam 7 ayettir. 

- “Maun” yardım, zekât ve komşuların günlük olarak birbirinden alıp verdikleri ihtiyaç maddeleri" anlamlarına gelir.

Mâûn Suresinde Verilen Mesajlar

- Ahiret gününü hatırlamak.

- Yetimi gözetmek.

- Yoksula sahip çıkmak.

- İyiliğe yönelmek.

- İbadetlerde samimi olmak, gösterişten kaçınmak.

Mâûn Suresinde Eleştirilen Karakterler

- Hesap gününü yalanlayan nankör insan

- Gösteriş için ibadet eden riyakâr insan.

- Yetimi itip kakar, yoksulu doyurmayan ve yardım edene

engel olan insan.

- İbadete önem vermeyen ve ibadet ettiğinde ibadetini gösteriş için yapan insan.

 

Ortak yaşam: Bireylerin toplumsal yaşamda bir arada olmaları demektir. Aile, okul, hastane, cami, kütüphane, sinema, tiyatro, toplu taşıma araçları gibi insanların bir arada olduğu her yer ortak yaşam alanıdır.

Ortak Yaşam Kuralları: Birbirinden farklı istek ve ihtiyaçlara sahip bireylerin bir arada yaşamaları için uymaları gereken davranış kurallarına ortak yaşam kuralları denir.

Hz. Muhammed’in Hayatından Ortak Yaşam Örnekleri

Medine Sözleşmesi ->

Birlikte barış içinde yaşama

Yahudi cenazesinde ayağa kalkması

-> İnsan onuruna saygı

Komşularına iyi davranması

-> Komşuluk ve hoşgörü

Mekke’nin fethi ->

Affedicilik

El-Emin olarak tanınması

-> Güven

• Herkese eşit davranması -> Adalet
• Müslüman–gayrimüslim ayrımı yapmadan yardımlaşmayı teşvik etmesi -> Yardımseverlik

 

 

Kurban

 

Kurban İbadeti

- Akıllı, ergenlik çağına gelmiş, zengin müslümanlara vâciptir.

- Kelime olarak “Allah’a yaklaştıran şey” anlamına gelir.

- Asıl amacı kişiyi Allah’a yaklaştırmak ve rızasını kazanmaktır.

- Kurban Bayramı’nın ilk üç günü yerine getirilir.

- Koyun, keçi, deve, man­da ve sığırdan kurban kesilebilir. Kümes hayvanlarından kurban olmaz.

- Kurban olacak hayvan sağlıklı, dişleri ve organları tam olmalıdır.

- Küçükbaş hayvanlar bir yaşını, büyükbaş hayvanlar iki yaşını, deve ise beş yaşını doldurmuş olma­lıdır.

- Küçükbaş hayvanları bir kişi, büyükbaş hayvanları 1-7 kişi kur­ban kesebilir.

- Kurbanı, hayvana eziyet etmeden, belirlenen yerlerde, kıbleye döndürerek ve Allah’ın (cc) adını anarak kesmek gerekir.

Kurban Çeşitleri

Vacip kurban: Kurban bayramında şartlarını taşıyan kişilerin kesmesi gereken kurban.

Adak kurbanı: Kişinin bir isteğinin gerçekleşmesi için Allah'a söz verdiği, istediği olursa kesmesi gereken kurban.

Akika kurbanı: Çocuğu olan kişinin kesebileceği kurban.

Şükür kurbanı: Herhangi bir sebeple Allah'a şükretmek için kesilen kurban.

 hac

Sınavda Çıkabilecek Kavramlar

Kültür: Bir topluma veya halk topluluğuna özgü düşünce ve sanat eserlerinin bütününe kültür denir.

Din: Allah tarafından peygamberler aracılığıyla insanlara gönderilen, insanların dünya ve ahiret mutluluğuna kavuşmasını sağlayacak ilahi kurallar bütünüdür.

Sıla-i Rahim: Aile ve akrabalık ilişkilerini güçlü tutmak ve onları ziyaret etmeye sılayırahim denir.

İmece: El birliğiyle bir kişinin veya bir topluluğun işinin görülmesi böylece işlerin sıra ile bitirilmesi.

Merhamet: Dünyadaki tüm varlıklara karşı hassas ve duyarlı olmaktır.

Dede Korkut Hikâyeleri: Adil olma, yardımlaşma, dürüst olma, cesur olma; anne, baba ve ataya saygılı olma, toplumun değerlerine sahip çıkma gibi konular işlenen meşhur Türk Edebiyatı eseri.

Ahilik: 13-20. yüzyıl arasında esnaf ve sanatkârlar birliği olarak faaliyet gösteren, ustaların çırak ve kalfa yetiştirdiği, meslek eğitiminin yanında ahlak eğitiminin de verildiği teşkilatlardır.

Kalıp Yargı: Bireyler arasındaki farkları görmezden gelerek genellemeler üzerinden insanlar hakkında yapılan doğru olmayan değerlendirmelerdir. Olumlu ya da olumsuz da olabilir.

Ön Yargı: Kalıp yargıya dayalı olarak bir kişi ya da gruba yönelik geliştirilen genelde olumsuz düşünce, inanç, duygu ve tutumlardır.

 

Nisap Miktarları

• Altın ve paranın kırkta biri zekat olarak verilir.
• Küçükbaş hayvanlardan zekat vermek için en az kırk hayvana sahip olmak gerekir. 40-120 arası hayvan için 1 küçükbaş hayvan zekat olarak verilir.
• 30 büyükbaş hayvanı olan kişi 2 yaşına basmış erkek veya dişi buzağıyı zekat olarak verir. 
• Madenlerde çıkarılan madenin miktarına bakılmaksızın beşte biri zekat olarak verilir.
• Toprak ürünlerinden verilecek zekat miktarı onda birdir. Buna öşür de denir. Sulama için masraf edildiyse yirmide birdir.

 

Yerleşim Yerleri Kurulurken Nelere Dikkat Edilmelidir?

·       -  Bölgedeki geçmiş ve güncel afetler araştırılmalıdır.

·       -  Afet sıklığı ve etkileri incelenerek yerleşim planı yapılmalıdır.

·       -  Afet riskini azaltacak tedbirler alınmalıdır.

·       -  Acil durum planları hazırlanmalıdır.

·        - Tahliye rotaları belirlenip tatbikatlar yapılmalıdır.

·        - Riskli bölgelerde binalar güçlendirilmelidir.

·        - Halk afetler konusunda bilinçlendirilmelidir.

·        - Afet sonrası çevresel zararlar da göz önünde bulundurulmalıdır.

·        - Yerleşim kurulurken afetlere karşı hazırlık yapılmalıdır.

 

Kuruluş	Temel Görevi / Rolü
Sivil Toplum Kuruluşları (STK)	Afet yönetimi, toplumun direncini artırma, müdahale ve iyileştirme.
Birleşmiş Milletler (BM)	Küresel çapta proje üretme, donanım, ulaşım ve lojistik destek sağlama.
UNDP (BM Kalkınma Programı)	Afetlere hazırlık, risk azaltma ve önleme çalışmaları.
OCHA (BM İnsani Yardım ve Koordinasyon Ofisi)	Afet anında yardımların koordinasyonunu sağlama.
WHO (Dünya Sağlık Örgütü)	Afet bölgelerinde sağlık hizmetleri ve desteği.
UNICEF (BM Çocuklara Yardım Fonu)	Afetlerden etkilenen çocukların korunması ve ihtiyaçları.
WFP (Dünya Gıda Programı)	Acil gıda yardımı ve beslenme desteği.
Kızılay ve Kızılhaç	Ulusal ve uluslararası düzeyde sahada aktif insani yardım.

 Hac

Zekât: Sözlükte; artma, temizlenme, bereket, arınma gibi anlamlara gelir. Dinî açıdan zengin sayılan Müslümanların, her yıl mal veya paralarının kırkta birini (yüzde iki buçuğunu) ibadet niyetiyle fakirlere vermeleridir.

Ayet: Namazı kılın, zekâtı verin, önceden kendiniz için yaptığınız her iyiliği Allah’ın katında bulacaksınız...”

Sadaka: Allah (cc) yolunda harcama yapma, Allah (cc) rızası için fakirlere yapılan her türlü iyilik ve yardımdır.

Ayet: “Sadaka veren erkeklerle sadaka veren kadınlara ve Allah’a güzel bir ödünç verenlere, verdiklerinin karşılığı kat kat ödenir ve onlara değerli bir mükâfat vardır.”

İnfak: Kişinin, Allah’ın (cc) rızasını kazanmak amacıyla, kendisine verilen malların şükrünün bir göstergesi olarak Allah’ın (cc) emrettiği yerlere harcama yapması, bağışta bulunmasıdır.

Ayet: Ey iman edenler! Kazandıklarınızın iyilerinden ve rızık olarak yerden size çıkardıklarımızdan hayra harcayın (infak edin)...” 

Kimler Zekât Verir?

-     * Akıllı

-    * Ergenlik çağına gelmiş

-     *Asli ihtiyaçlarını karşılamış (Havâic-i Asliyye)

-     * Nisap miktarı mala 1 yıldan fazladır sahip olan kişiler zekât vermek zorundadır.

Nisap: Kişinin; kendisinin, ailesinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçim, sağlık, eğitim gibi temel ihtiyaçları ve ödemekle yükümlü olduğu borçlarının dışında belli bir birikime sahip olmasına nisap denir. Altında nisap miktarı 80,18 gramdır.

 

 

 Hac

youtube video

Hac: Hem mal hem bedenle Mekke'de yapılan İslam'ın şartlarından olan ibadet.

İhram: Hac ibadetini yapan mü'minlerin giydikleri kıyafet.

Mikat: Mekke çevresinde ihrama girmek zorunda olunan sınırlar.

Vakfe: Hac ibadeti yapılırken Arafat ve Müzdelife'de belirli bir süre beklemek.

Arefe: Kurban Bayramından bir önceki gün.

Terviye: Arafat vakfesine çıkışın başlangıç vakti olan zilhicce ayının sekizinci günü.

Tavaf: Kâbe'nin etrafında 7 defa dönmek.

Şavt: Kâbe'nin etrafında 1 defa dönmek.

Telbiye: İhrama giren kişinin haccetmeye başlarken söylediği dua.

Sa’y: Kâbe’nin yanında bulunan Safa ile Merve tepeleri arasında dört gidiş, üç geliş olmak üzere yapılan yürüyüş.

 Ortak İyilik

 SINAVA HAZIRLIK SORULARI

1.     Acil durum ne demektir?
Cevap: İnsanların hayatını, sağlığını, malını ve çevresini tehdit eden; hızlı müdahale edilmesi gereken olaylardır.

2.    Bir doğa olayının afet olarak kabul edilebilmesi için ne olması gerekir?

Cevap: Can ve mal kaybına, sosyal ve ekonomik düzenin bozulmasına yol açması gerekir.

3.    Ülkemizde afet yönetimi ve acil durumlarla ilgili faaliyetleri yürüten kurumun adını yazınız.
Cevap: AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı)

4.    Afet bilincine sahip olmanın sağlayacağı faydalardan ikisini yazınız.
Cevap: Afet sırasında can kaybı ve yaralanmaların azalması.
✎ Afet sonrası panik yerine doğru davranışların sergilenmesi.

5.    Ülkemizde, deprem ve depremden kaynaklanan yangın, infilak, yer kayması ve tsunami risklerine karşı sigortalı konut sahiplerine maddi güvence sağlayan kuruluşun adını yazınız.
Cevap: DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu)

6.    Gelmekte olan tehlike veya tehdidin kaynağı, yeri, zamanı, şiddeti veya büyüklüğü, olasılığı, muhtemel etkileri belirlenerek, resmî kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan duyurulardır. Açıklaması verilen kavramı yazınız.
Cevap: Erken uyarı

7.    Afet ve acil durumlardaki savunmasız durumda olan gruplara örnekler yazınız.
Cevap: Yaşlılar, engelliler, çocuklar, hamileler, kronik hastalığı olanlar, düşük gelirli aileler, göçmenler ve mülteciler

8.    İklim, yeryüzü şekilleri, jeolojik yapı gibi coğrafi özelliklere bağlı olarak kendiliğinden oluşan afetlere doğa kaynaklı afet denir. Buna göre doğa kaynaklı afetlere örnek veriniz.
Cevap: Orman yangını, tsunami, volkanik patlama, deprem, hortum, çığ, heyelan, sel, kuraklık, kıtlık gibi afetler doğa kaynaklı afetlere örnek gösterilebilir.

9.    İnsan eliyle kasıtlı veya hata sonucu ortaya çıkan afetlere insan kaynaklı afet denir. Buna göre insan kaynaklı afetlere örnek veriniz.
Cevap: Nükleer, biyolojik ve kimyasal kazalar, ulaşım kazaları, endüstriyel kazalar, aşırı kalabalıktan meydana gelen kazalar, yangınlar

10. Depremlerin yıkıcı etkisini azaltmak için nelere dikkat etmek gerekir?
Cevap: 1. Dayanıklı binalar yapılmalıdır. 2. Deprem bilinci artırılmalıdır. 3. Fay hatlarının olduğu yerlere yerleşim yapılmamalıdır.

11.  Afetlere ve acil durumlara karşı bilinçli bir toplum oluşturmak yaşanacak kriz durumlarını en aza indirebilir. Buna göre afetlere karşı bilinçli bir insanın neler yapması beklenir?
Cevap: Sigorta yaptırması, erken uyarılara dikkat etmesi, ikaz ve alarm sistemlerini kullanması, AFAD Acil mobil uygulamalarını telefonunda bulundurması